Over vertalen

De vertaler ging aan het werk, en zijn geweten was er van het begin af zoo gedurig bij, dat hij aan den titel alleen verscheidene avonden gearbeid heeft; en toen hij verscheidene avonden gedacht en gearbeid had, vertaalde hij 'Sentimental Journey' door 'Sentimenteele Reis'.
Jacob Geel (uit de Voorrede van den vertaler)


Vertalen is een vak. Slechts weinigen beheersen het. Maar waarom leidt in onze vrijemarkteconomie deze zeldzaamheidswaarde niet tot hemelhoge prijzen?
Frank Schuitemaker


Vertalers moeten niet op tweetalige woordenboeken afgaan. Tweetalige woordenboeken moeten op vertalers afgaan.
Dolf Verspoor


Een vertaler is iemand die een woord dat hij al kent opzoekt in een woordenboek.
Adriaan Morriën


Omdat een vertaler álles moet zijn, schepper, herschepper, linguïst, encyclopedist, gaat iedereen er vanuit dat hij níets is. Omdat hij de hoge vlucht van de adelaar moet paren aan de trage gang van de slak, de brutale durf van de lynx aan de precisie van de nijvere mier, beschouwen ze hem als een zoölogische rariteit die, omdat hij nu eenmaal bekijks trekt, net zó gevoederd moet worden dat hij niet van de honger omkomt.
Gerrit Komrij


Alleen wie zelf vertaald heeft kan er zich een voorsteling van maken, hoe arbeidsintensief dat werk is, hoeveel energie er in gaat zitten [...] hoeveel geploeter er spoorloos in verdwijnt [...] Je eet eenvoudiger een wagon rijstepap leeg dan dat je een boek vertaalt.
Gerrit Komrij


Vertalers zijn niet alleen cultureel, maar ook economisch belangrijk. De omzet van alle vertaalde boeken in Nederland bedraagt per jaar circa een half miljard. Anders gezegd: vertalers verschaffen werk aan duizenden, die allen een redelijk loon ontvangen.
Zwartboek Geef ons heden


Schrijven is moeilijk; vertalen, góed vertalen, is nog moeilijker. De volmaakte vertaler moet een kunstenaar zijn.
André Maurois


Het is moeilijker, een gedicht te vertalen dan het zelf te schrijven.
Roger Caillois


Een vertaler is iemand die bij vijf equivalenten het zesde kiest.
Dolf Verspoor


De plicht en de taak van een schrijver zijn die van een vertaler.
Marcel Proust


Wee de vervaardigers van letterlijke vertalingen die, door elk woord te vertalen, de betekenis ontkrachten.
Voltaire


Niet iedereen is origineel genoeg om vertaler te zijn.
Dolf Verspoor


Niet iedereen kan alles vertalen. Noch kan iedereen alles lezen.
André Lefèvere


Het staat mij tegen, degenen die het niet reeds weten, te zeggen dat vertalen, wérkelijk vertalen, hetzelfde is als schrijven. Ik vrees namelijk dat ze ook niet zouden begrijpen wat schrijven is, niet begrijpen dat er schrijven is en schrijven, en zich niet laten overtuigen dat tussen schrijven en schrijven een afgrond gaapt.
Hugo von Hofmannsthal


De mate waarin vertalen als cultuuruiting wordt genegeerd, kan nauwelijks overschat worden.
Lewis Galantière


Een vertaler streeft naar niet meer dan de best mogelijke mislukking.
John Ciardi


Vertalingen zijn net minnaressen: als ze mooi zijn, zijn ze niet trouw, en als ze trouw zijn, zijn ze niet mooi.
Een onbekende Fransman, geciteerd door Thomas Mann


Het wezen van poëzie is dat wat bij vertaling verloren gaat.
Robert Frost


Vertalingen hebben veel weg van ijverige koppelaarsters: ze bezingen de deugden van een of andere ten dele versluierde schoonheid, prijzen haar charmes en wekken een onweerstaanbaar verlangen op naar het origineel.
Johann Wolfgang von Goethe


Een woord-voor-woord vertaling uit een andere taal verhult de betekenis, zoals welig tierend onkruid het gezaaide verstikt. Als namelijk de wijze van uitdrukking slaafs de naamvallen en de figuren volgt, zal zij ondanks omhaal van woorden of lange omschrijvingen nauwelijks kunnen uitdrukken wat bondig gezegd kon worden.
Eusebius Hiëronymus


… laat anderen op lettergrepen en letters jagen, let gij echter op de gedachte.
Eusebius Hiëronymus


Wat gij nauwkeurig vertalen noemt, dat heet bij kenners ‘slechte smaak’.
Eusebius Hiëronymus


Als iemand niet inziet dat de bevalligheid van een taal door vertaling gewijzigd wordt, laat hij dan maar eens Homerus woord-voor-woord in het Latijn vertalen […] dan zal hij wel inzien dat zijn stijl belachelijk wordt en dat de welsprekendste der dichters ons nog nauwelijks iets zegt.
Eusebius Hiëronymus


Ik vond het dus niet nodig ieder afzonderlijk woord met een eigen woord weer te geven, maar wel heb ik de stijl van alle woorden en hun betekenis behouden. Waar het voor de lezer immers op aankomt, dacht ik, is dat ik hem van de woorden niet hetzelfde aantal maar, om zo te zeggen, hetzelfde gewicht bezorg.
Marcus Tullius Cicero


Niemand kan juist vertalen zonder een goede en diepgaande kennis van elk van beide talen. En zelfs dat is niet voldoende. Velen zijn immers in staat om te begrijpen maar kunnen het begrepene niet onder woorden brengen. Zoals velen een schilderij beoordelen die zelf niet bij machte zijn om een schilderij te maken, [...] zo is ook het juiste vertalen een grote en moeilijke kunst.
Leonardo Bruni


Ik wil niet voorbijgaan aan de dwaasheid van sommige vertalers die in plaats van voor vrijheid te kiezen, zich slaafs onderwerpen. Dat wil zeggen, ze zijn zo dwaas dat ze proberen regel voor regel of vers voor vers weer te geven, hetgeen een misvatting is waardoor ze dikwijls de bedoeling van de schrijver die ze vertalen, vervalsen en de schoonheid en de volmaaktheid van de ene noch de andere taal tot uitdrukking brengen.
Etienne Dollet


…het grootste onrecht dat men een kopie kan aandoen, is haar met het origineel te confronteren, aangezien die daarbij al haar charme verliest en de Natuur zelve er moeite mee heeft twee dingen voort te brengen die in alle op elkaar gelijken.
Nicolas Perrot d’Ablancourt


… elke taal is een verschillende verhouding tussen uitspreken en zwijgen. Elk verzwijgt sommige dingen om andere te kunnen zeggen […] Vandaar de geweldige moeilijkheid van het vertalen: het gaat er daarbij om in de ene taal juist te zeggen wat de andere taal tracht te verzwijgen. Maar tevens ziet men waarin vertalen een prachtige onderneming kan zijn, namelijk in het onthullen van de wederzijdse geheimen die volken en tijden tegenover elkaar bewaren…
Walter Benjamin


Wegens het riskante van wat ze ondernemen komt vertalers grote verdienste toe. Zij zouden zich echter meer als rivalen van hun auteurs dan als slaafse kopiisten moeten opstellen. Vooral zouden ze, al zij het in bescheiden mate, de moed moeten kunnen opbrengen om ‘nieuwe uitdrukkingen’ te gebruiken daar waar het origineel erom vraagt.
Raymond van den Broeck


De literatuur van een land wordt gemaakt door schrijvers, de wereldliteratuur door vertalers.
José Saramago